21-12-2009 Indexbeleggen leidt tot passief geld verliezen

Onderzoek wijst uit dat een groot deel van de actief beheerde beleggingsfondsen geen waarde toevoegt ten opzichte van passief beheer. Over een langere periode is het netto rendement van 40 tot 60% van de beleggingsfondsen, die afwijken van hun benchmark, lager dan dat van de gehanteerde index. Veel van de underperformers wijken maar marginaal af van de index, terwijl ze wel actief handelen en dus behoorlijk wat kosten maken.

Deze fondsen voegen te weinig waarde toe ten opzichte van de gemaakte kosten. Passief beheerde fondsen bieden daarom inderdaad een goed alternatief voor veel van dit soort heimelijke closet indexers.

Passief beleggen
De passieve beleggingsfondsen bouwen zo exact mogelijk een index na en beperken de kosten. In de praktijk weet de belegger dan dat hij een rendement krijgt dat, afgezien van bijvoorbeeld een afslag van 0,3 tot 0,4% per jaar, nagenoeg gelijk is aan de index. Beter dan de underperformende beleggingsfondsen. Is dit wel de beste keuze?

Er kleven een aantal nadelen aan indexbeleggen. Allereerst loopt de belegger een hoog risico om koersverlies te lijden op het onvermijdelijke moment dat bubbels knappen. Toen de internetbubbel in maart 2000 op zijn hoogtepunt was, namen ICT-bedrijven een relatief groot deel (30% in de Europese DJ Stoxx 600) van indexportefeuilles in.

Binnen een jaar waren de koersen van ICT-aandelen ingestort en namen zij minder dan 13% van de index voor hun rekening. Een recenter voorbeeld: financials namen in mei 2007 bijna 32% van de DJ Stoxx 600 voor hun rekening. In februari van dit jaar was dat aandeel gezakt tot iets meer dan 18%.

Niets verdiend
Het is zuur om steeds maar aandelen bij te kopen tijdens de vorming van een bubbel om later passief toe te kijken hoe het geïnvesteerde geld in korte tijd verloren wordt. Indexbeleggers kopen niet alleen tijdens bubbels consequent de op dat moment populaire aandelen. Dat doen ze eigenlijk altijd.

Het belang van een bedrijf in de index neemt toe naarmate de marktkapitalisatie van het bedrijf oploopt. De belangrijkste aanjager van een onevenredig stijgende marktkapitalisatie is een relatief sterk stijgende koers. Indexbeleggers kopen bovengemiddeld presterende aandelen bij.

Het probleem met deze aankopen is dat beleggers een steeds grotere tijdbom kopen. Populaire aandelen met oplopende waarderingen zullen vroeger of later de steeds verder oplopende verwachtingen niet kunnen waarmaken, met alle negatieve consequenties voor de relatieve performance van dien.

Afweging
Het is dan ook niet verwonderlijk dat indexbeleggers in de afgelopen tien jaar in bijvoorbeeld Europese of Amerikaanse aandelen niets verdiend hebben. De aanbieders van indexfondsen kennen de nadelen van hun produkten.

Mondjesmaat komen er gelijkgewogen indexfondsen op de markt die veel beter presteren (2,3% extra rendement per jaar) dan de gevestigde orde van indexfondsen. Die vermijden in ieder geval dat ze met de mode meelopen. Er is zelfs onderzoek gepubliceerd door een grote leverancier van indexfondsen.

Dat onderzoek toont aan dat fundamentally weighted indexfondsen beter presteren dan traditionele indexfondsen. Deze fondsen beleggen in de bedrijven die deel uitmaken van de index maar stoppen naar verhouding meer geld in bedrijven die niet populair zijn en dus, gemiddeld genomen, laag zijn gewaardeerd.

Daarmee heffen ze actief (!) het nadeel van traditionele indexfondsen op. Eigenlijk is deze methode het uitgangspunt van actieve managers die de value-methode toepassen. Toch interessant dat indexfondsen steeds meer erkennen dat actief management, mits systematisch toegepast, toegevoegde waarde heeft.